Masterclass Submarine Academy: een diepe duik in de complexe wereld van onderzeeboten

Masterclass Submarine Academy: een diepe duik in de complexe wereld van onderzeeboten augustus 2017 -
Nederland heeft een uniek marinecluster waarbinnen marine, kennisinstituten en bedrijven gezamenlijk marineschepen ontwerpen en bouwen. Alle disciplines die nodig zijn om een marineschip te ontwikkelen en ontwerpen zijn hierin vertegenwoordigd. De kracht van deze samenwerking is onder andere bewezen met de Walrusklasse onderzeeboten, die met recht een van de beste onderzeeboten ter wereld mogen worden genoemd. Door de combinatie van operationele maritieme ervaring en hoogtechnologische marinebouw kan Nederland altijd beschikken over de meest moderne marineschepen tegen een aantrekkelijke prijs. Om de sterke innovatiepositie van het Nederlandse marinecluster te behouden, wordt continu gewerkt aan kennisopbouw. Zo heeft Nevesbu onlangs de Masterclass Submarine Design geïntroduceerd. 

Nevesbu is het oudste scheepsbouwkundig ingenieursbureau in Nederland. De onderzeebotengeschiedenis van Nevesbu gaat terug naar 1935. Kort na de oprichting verwierf Nevesbu haar eerste exportproject: het ontwerp van de 1000-tons onderzeeboten Sep en Orzel. In die tijd was Nevesbu nog gevestigd in Den Haag. ORP Orzel en ORP Sep vormen het begin van een rijke onderzeebotengeschiedenis. Sindsdien wordt de specialistische kennis die Nevesbu heeft opgedaan in
Nederlandse en buitenlandse onderzeebootprojecten van generatie op generatie overgedragen en vernieuwd. Dit samenspel heeft geresulteerd in het kennisinstituut dat Nevesbu nu is.
 
Een van de onderzeeboten waar Nevesbu het ontwerp voor heeft gemaakt is de Nederlandse Walrusklasse, die
in de jaren 90 de Dolfijnklasse verving. Wist je dat de Walrusklasse onderzeeboten tijdens de Koude Oorlog de meesterspionnen waren van de Middellandse Zee? Iets dat weinig andere onderzeeboten de Walrusklasse nadoen, is opereren in ondiep water. De onderzeeboten hebben bijzondere 'stealth-eigenschappen' waarmee ze eenmaal ondergedoken onzichtbaar zijn en vrijwel geluidloos. Daardoor zijn ze ook zeer moeilijk op te sporen door schepen, vliegtuigen en andere onderzeeboten. De onderzeeboten kunnen daardoor lange tijd onder water blijven en hun opdracht uitvoeren. Zo heeft een Walrusklasse onderzeeboot de Russen een keer op 1,5 meter genaderd, zonder dat zij dit wisten. Oud-bemanningslid Johan Kragten schreef in het boek In het diepste geheim: "We wisten alles over die toen nog onbekende Russische schepen en onderzeeërs. Ik heb toch altijd het gevoel gehad dat wij Nederlanders op alle andere marines een beetje voorlagen."
 
'The devil is in the detail'
De bijzondere prestaties van de Walrusklasse onderzeeboten zijn onder andere mogelijk gemaakt door de innovaties in het ontwerp. Onderzeeboten behoren tot een van de meest complexe engineeringplatforms. Wahyu Schiks, Teamleader Naval Engineering bij Nevesbu legt uit waarom: "het ontwerpen van onderzeeboten is niet iets dat je in de schoolbanken leert, zoals je wel leert om oppervlakteschepen te ontwerpen. Deze ervaring moet je echt opdoen in het bedrijfsleven. Onderzeeboten worden ingezet voor uiteenlopende, belangrijke missies. De eisen die daarmee aan het ontwerp worden gesteld, zijn vaak tegenstrijdig en dienen in balans gebracht te worden. Dit noemen wij het ontwerpen van de eisen. Het beperken van geluid en trillingen bijvoorbeeld, vraagt extra ruimte en energie, twee zaken die in een onderzeeboot altijd kritisch zijn. We zeggen vaak 'the devil is in the detail'. Het overzicht en inzicht dat nodig is om het verband tussen de verschillende eisen te kunnen zien en te kunnen inschatten welke gevolgen ontwerpkeuzes op deelgebieden hebben, vormt een van de speerpunten van de Masterclass Submarine Design. Met de Masterclass Submarine Design duiken we diep in de complexiteit van het ontwerpen van onderzeeboten en brengen we in kaart wat hier allemaal bij komt kijken. Om eisen kritisch te kunnen beoordelen en een effciënt en goed ontwerp te kunnen maken, moet je als ingenieur over je eigen discipline heen kijken. Je moet inzicht hebben in alle relevante disciplines en begrijpen hoe jouw eigen ontwerpwerk gevolgen kan hebben op het werk van andere disciplines en omgekeerd. Door in deze gevallen de dialoog op te zoeken kun je ondanks de complexiteit effciënter werken en sneller tot een gebalanceerd ontwerp komen." De masterclass bestaat uit meerdere modules met onderwerpen als ontwerpeigenschappen, systeemontwerp, hulpsystemen, energievoorziening & distributie, hydrostatische & dynamische eigenschappen, sensoren, wapens & communicatiesystemen en zaken als ontwerpprocessen en configuratiemanagement. Iedere module wordt geleid door een expert op dat gebied.

Puzzelen op de kubieke meter
Een harde eis waar iedere onderzeeboot aan moet voldoen is dat ze 'onzichtbaar' zijn. Dit vormt ook een van de meest complexe uitdagingen bij het ontwerpen van onderzeeboten. Omdat onderzeeboten onzichtbaar moeten zijn, hebben ze doorgaans een relatief kleine lengte van ongeveer 60 meter. Wahyu: "Als je nagaat dat hier alle systemen in moeten worden geïntegreerd en dat de bemanning (die soms uit 60 man bestaat en weken of maanden van huis kan zijn) hierin moet werken en leven, is de beschikbare ruimte zeer beperkt. De onderzeeboot is voor de bemanning hun 'huis' en werkplek in één. Dit vraagt veel van een ontwerp. Wist je dat een Walrusklasse onderzeeboot uit 500.000 onderdelen bestaat? Dit is drie keer meer dan een fregat. Het ontwerpen van onderzeeboten en de systeemintegratie is echt puzzelen op de kubieke meter." 

Lees hier het volledige artikel

Terug naar overzicht

Download Ivormatie